Metoda skorygowanych aktywów netto (SAN/SKAN) – krok po kroku

Metoda skorygowanych aktywów netto (SAN/SKAN) jest metodą majątkową, w której punktem wyjścia są aktywa i zobowiązania przedsiębiorstwa, ale końcowy wynik nie powinien być prostym przepisaniem wartości z bilansu.

Każdą istotną pozycję trzeba przeanalizować pod kątem podstawy wartości, celu wyceny i aktualnych warunków. Następnie uwzględnia się również składniki pominięte w księgach oraz zobowiązania i ryzyka, które ekonomicznie obciążają przedsiębiorstwo.

W uproszczeniu:

Skorygowane aktywa netto = skorygowana wartość aktywów − skorygowana wartość zobowiązań

SAN/SKAN nie jest wartością księgową

Wartości bilansowe powstają według zasad rachunkowości i mogą odzwierciedlać historyczne ceny nabycia, amortyzację księgową, odpisy lub inne zasady ewidencyjne.

Wycena odpowiada natomiast na inne pytanie: jaką wartość mają aktywa i zobowiązania przy przyjętej podstawie wartości i na określony dzień.

Dlatego dwie liczby mogą być istotnie różne, mimo że dotyczą tych samych pozycji bilansu.

Kiedy metoda skorygowanych aktywów netto ma największy sens?

Metoda jest szczególnie użyteczna, gdy wartość przedsiębiorstwa jest silnie związana z jego majątkiem, na przykład w:

• spółkach nieruchomościowych,
• holdingach posiadających aktywa finansowe,
• firmach produkcyjnych o znaczącym parku maszynowym,
• przedsiębiorstwach posiadających istotne zapasy lub aktywa rzeczowe,
• analizach restrukturyzacyjnych,
• sytuacjach, w których wyniki operacyjne nie pokazują wartości zgromadzonego majątku.

Może być również ważnym punktem kontrolnym dla wyniku uzyskanego innym podejściem.

Kiedy SAN może zaniżać obraz wartości?

W firmach usługowych, technologicznych albo opartych na relacjach z klientami znaczna część wartości może nie być widoczna w majątku rzeczowym.

Dotyczy to między innymi:

• know-how,
• relacji z klientami,
• oprogramowania,
• marki,
• zespołu i organizacji,
• kontraktów,
• zdolności do generowania przyszłych przepływów.

Nie oznacza to, że wszystkie te elementy trzeba automatycznie „dopisać” do SAN. Najpierw trzeba ustalić, czy są odrębnymi identyfikowalnymi aktywami, czy raczej częścią wartości działającego biznesu uchwyconej lepiej w podejściu dochodowym lub rynkowym.

Krok 1: ustal przedmiot, cel i podstawę wartości

Przed korektą bilansu trzeba określić:

• co dokładnie jest wyceniane,
• na jaki dzień,
• do jakiego celu,
• czy przedsiębiorstwo ma być kontynuowane,
• jaką podstawę wartości przyjęto.

Ta sama nieruchomość lub maszyna może mieć inne znaczenie w wycenie kontynuowanego przedsiębiorstwa niż w scenariuszu sprzedaży aktywów.

Krok 2: zbuduj kompletną listę aktywów i zobowiązań

Nie należy ograniczać się do sald z bilansu.

W praktyce sprawdza się między innymi:

• nieruchomości,
• maszyny i urządzenia,
• pojazdy,
• zapasy,
• należności,
• środki pieniężne,
• aktywa finansowe,
• wartości niematerialne,
• zobowiązania finansowe,
• leasing,
• zobowiązania handlowe,
• rezerwy,
• spory i zobowiązania warunkowe,
• aktywa lub obowiązki nieuwidocznione w bilansie.

Nieruchomości

Wartość księgowa nieruchomości może być bardzo odległa od wartości właściwej dla dnia wyceny.

Nieruchomości powinny być analizowane odrębnie z uwzględnieniem między innymi:

• prawa do nieruchomości,
• sposobu wykorzystania,
• stanu technicznego,
• ograniczeń prawnych,
• rynku lokalnego,
• ewentualnego niewykorzystanego potencjału.

Nie należy automatycznie przyjmować ani wartości księgowej, ani ceny ofertowej.

Maszyny i urządzenia

Przy aktywach technicznych trzeba ustalić ich aktualną użyteczność, stan, dostępność rynku wtórnego oraz koszt zastąpienia.

W zależności od rodzaju aktywa do jego wyceny można stosować podejście rynkowe, dochodowe lub kosztowe.

Metodę kosztową i różnicę między zastąpieniem a wiernym odtworzeniem opisujemy w artykule metoda odtworzeniowa – koszt zastąpienia i zużycie.

Zapasy

Wartość zapasów powinna uwzględniać ich faktyczną zbywalność i użyteczność.

Analizuje się między innymi:

• rotację,
• wiek zapasów,
• uszkodzenia,
• przestarzałość,
• możliwość sprzedaży,
• koszty potrzebne do doprowadzenia do sprzedaży.

Pełna wartość księgowa magazynu z dużą ilością przestarzałych produktów może zawyżać wynik.

Należności

Należność o nominale 100 tys. zł nie zawsze jest aktywem wartym 100 tys. zł.

Trzeba sprawdzić:

• termin wymagalności,
• opóźnienie w płatności,
• spory z klientem,
• sytuację dłużnika,
• zabezpieczenia,
• historyczną ściągalność.

Korekta powinna odzwierciedlać oczekiwaną możliwość odzyskania środków przy przyjętej podstawie wartości.

Środki pieniężne

Gotówka jest zwykle jedną z prostszych pozycji, ale nawet tutaj trzeba sprawdzić, czy:

• środki są swobodnie dostępne,
• nie stanowią zabezpieczenia,
• nie są objęte ograniczeniem lub blokadą,
• nie są niezbędnym poziomem kapitału operacyjnego uwzględnionym w innym miejscu wyceny.

Aktywa finansowe i udziały w innych podmiotach

Jeżeli przedsiębiorstwo posiada udziały, akcje, obligacje lub inne inwestycje, trzeba ustalić ich wartość odrębnie.

Wartość księgowa historycznej inwestycji nie musi odpowiadać wartości bieżącej.

Wartości niematerialne – kiedy uwzględniać?

Patenty, licencje, znaki towarowe, oprogramowanie lub inne prawa mogą wymagać korekty albo odrębnej wyceny.

Trzeba jednak uważać na podwójne liczenie.

Jeżeli w SAN dodaje się odrębnie wartość określonego aktywa niematerialnego, trzeba sprawdzić, czy jego wartość nie została już ujęta w innym elemencie kalkulacji.

Nie należy też tworzyć „goodwill” jako prostej pozycji wyrównującej wynik do oczekiwanej wartości firmy.

Zobowiązania finansowe i leasing

Po stronie pasywów analizuje się ekonomiczny ciężar finansowania.

Znaczenie mogą mieć:

• kredyty,
• pożyczki,
• leasing,
• odsetki naliczone,
• warunki wcześniejszej spłaty,
• zabezpieczenia,
• zobowiązania wobec właścicieli i podmiotów powiązanych.

Nie wystarczy automatycznie przepisać jednego salda „zobowiązania” bez sprawdzenia jego charakteru.

Rezerwy, spory i zobowiązania warunkowe

Istotnym elementem SAN są pozycje, które nie zawsze w pełni pojawiają się w prostym zestawieniu księgowym.

Przykłady:

• trwające spory sądowe,
• roszczenia klientów,
• gwarancje i poręczenia,
• koszty rekultywacji lub demontażu,
• zaległe obowiązki podatkowe,
• zobowiązania pracownicze.

Ich wpływ zależy od prawdopodobieństwa, kwoty i podstawy wartości. Nie każdy potencjalny scenariusz powinien być mechanicznie odjęty w pełnej wartości nominalnej.

Skutki podatkowe korekt

Zmiana wartości aktywa w kalkulacji wyceny nie oznacza automatycznie natychmiastowego podatku w tej samej kwocie.

Skutki podatkowe zależą od celu wyceny, struktury transakcji, podstawy podatkowej aktywów oraz sposobu realizacji wartości.

Jeżeli są istotne, powinny być analizowane konsekwentnie i odrębnie, a nie przez uniwersalny procent stosowany do wszystkich korekt.

Przykład SAN

Załóżmy wyłącznie ilustracyjnie, że spółka wykazuje aktywa o wartości księgowej 8 mln zł i zobowiązania 4 mln zł.

Po analizie okazuje się, że:

• nieruchomość jest warta o 2 mln zł więcej niż w księgach,
• część zapasów wymaga korekty o 0,4 mln zł,
• należności wymagają korekty o 0,2 mln zł,
• istnieje dodatkowe zobowiązanie ekonomiczne szacowane na 0,3 mln zł.

Skorygowane aktywa wynoszą wtedy 9,4 mln zł, a skorygowane zobowiązania 4,3 mln zł. Wartość aktywów netto wynosi więc 5,1 mln zł.

Przykład pokazuje mechanikę, ale w realnej wycenie każda korekta wymaga własnych danych i uzasadnienia.

SAN a wartość likwidacyjna – to nie jest to samo

Metoda skorygowanych aktywów netto nie oznacza automatycznie likwidacji przedsiębiorstwa.

Przy kontynuacji działalności aktywa mogą być wyceniane w warunkach odpowiadających ich dalszemu wykorzystaniu.

W scenariuszu likwidacyjnym zmieniają się natomiast założenia dotyczące:

• czasu sprzedaży,
• kosztów procesu,
• warunków sprzedaży aktywów,
• rozwiązania umów,
• kosztów zwolnień i zamknięcia działalności.

Nie należy więc używać określeń SAN i wartość likwidacyjna zamiennie.

SAN a DCF

DCF mierzy wartość przez przyszłe przepływy pieniężne, a SAN przez skorygowaną wartość aktywów i zobowiązań.

W firmie aktywowej wyniki mogą być zbliżone. W firmie usługowej lub technologicznej różnica może być duża.

Rozbieżność nie oznacza automatycznie, że jedna metoda jest błędna. Trzeba ustalić, co jest źródłem wartości i czy oba modele odpowiadają na to samo pytanie.

Porównanie podejść znajdziesz w artykule metody wyceny przedsiębiorstw.

Dokumenty potrzebne do SAN

• aktualny bilans i zestawienie kont,
• ewidencja środków trwałych,
• dokumenty nieruchomości,
• lista maszyn i urządzeń,
• raport magazynowy,
• wiekowanie należności,
• zestawienie zobowiązań,
• umowy kredytowe i leasingowe,
• informacje o zabezpieczeniach,
• lista sporów i roszczeń,
• dokumenty dotyczące istotnych praw niematerialnych,
• ostatnie wyceny lub dokumenty rynkowe dotyczące aktywów.

Najczęstsze błędy

• przepisanie wartości z bilansu bez korekt,
• założenie, że każdą pozycję trzeba wycenić „po cenie sprzedaży”,
• pominięcie zobowiązań pozabilansowych i warunkowych,
• przyjęcie amortyzacji księgowej jako ekonomicznego zużycia aktywa,
• pominięcie utraty wartości zapasów i należności,
• automatyczne dodawanie goodwill,
• podwójne liczenie aktywów niematerialnych,
• utożsamianie SAN z wartością likwidacyjną,
• pominięcie podstawy wartości i celu wyceny.

Standardy i źródła

• International Valuation Standards – IVS 103, IVS 104, IVS 105 i IVS 200;
• IVSC Standards Glossary – podejście rynkowe, dochodowe i kosztowe;
• ustawa o rachunkowości – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 522.

Potrzebujesz wyceny metodą skorygowanych aktywów netto?

SAN jest najbardziej użyteczny wtedy, gdy wiadomo, jakie aktywa i zobowiązania rzeczywiście tworzą ekonomiczną wartość przedsiębiorstwa i jak należy je skorygować. Jeżeli potrzebujesz wyceny spółki albo przedsiębiorstwa metodą skorygowanych aktywów netto, skontaktuj się z BiznesWycena.pl.